Thuis gekomen

7 maart 2013

denk ik (terwijl ik gewoon verder berichten te zien krijg van schendingen van rechten van mensen in de Palestijnse gebieden):
het is toch hoog tijd dat de bezetting van Palestina stopt
en dat wij hier in Europa
en dat vele anderen op de wereld
eindelijk anders gaan kijken naar de situatie van de Palestijnen en de Israelis
en anders gaan handelen,
om een gewoon leven in waardigheid en vrede voor alle inwoners van Palestina en Israel naderbij te brengen.

Want het is niet door niets-doen dat er een status-quo, ogenschijnlijk, heerst. Het is met actieve steun van buitenaf dat een bezet land steeds verder in gebruik wordt genomen, door de Israelische bezetter en dat de Palestijnse bewoners in een steeds kleiner gebied worden teruggedrongen. Het is niet alleen dat we -vanuit Europa en vanuit andere landen- toekijken, hoe de bezetter internationale oorlogswetten negeert (door bv. dorpen en steden in bezet gebied te bouwen en daar eigen mensen naar toe te verplaatsen). Ook verdienen we graag aan, of maken goedkoop gebruik van de economische activiteit die de bezetter ter plaatse uitvoert en die een zelfstandig leven van de lokale bevolking steeds meer onmogelijk maakt. Israel laat zijn burgers in de settlements oorlog voeren met burger- en militaire middelen (door hen er te laten wonen en de grond en het water in bezit en in gebruik te nemen én door hen wapens te laten dragen). En wij (Europa en Amerika) geven de exportproducten vanuit de illegale bedrijven -toch- vrije toegang tot onze markt.

Was het niet gevaarlijk daar terwijl je daar was -want het is toch oorlogsgebied-?, vragen mijn buren mij. Het beeld wat men -op afstand- van oorlogsgebied heeft, is dat van permanent schieten op straat, zoals in Syrië?; dat er in Palestina meestal ´gewoon´ leven geprobeerd wordt door de bevolking, gedurende toch al 60 jaar, is amper voorstelbaar. Maar, ja het is wél gevaarlijk, maar anders. Want, hier een klein voorbeeld: op de weg nabij Yanoun die pas weer door een accoord werd open verklaard, wordt met stenen naar passerende auto´s gegooid, door kinderen van het settlement, met hun ouders op de achtergrond. En de Israelische militairen, die in dit gebied de orde-handhavende taak hebben, grijpen niet in, zo vertelt het opvolgende EAPPI-team mij. Met welk mensbeeld groeien deze kinderen op, zo kunnen we ons afvragen. Het is echt hoog tijd om anders te gaan denken, want hoe lang nog zal het duren vóor mensbeeld en wereldbeeld (en daarmee samenhangend Godsbeeld) weer enigszins hersteld zijn.

Wat kan ik doen met wat ik gezien en gehoord heb om bovenbedoeld anders-kijken te bevorderen?

Het zijn de mensen-daar van wie ik de vraag om anders te kijken duidelijk  te horen heb gekregen. Het is vanwege de vraag van Palestijnse christenen dat ik ben gegaan om aan het EAPPI-programma mee te doen. En het is door daar aanwezig te zijn dat ik dezelfde vraag ook heb horen klinken van Israelische joden en van Palestijnse moslims. Het zijn christenen die van hun mede-christenen vragen de bijbel anders te willen verstaan. ´Wij vragen van onze zusterkerken om de zonde van de bezetting niet te voorzien van een theologische dekmantel. Help de twee volken hier om gerechtigheid, vrede, veiligheid en liefde te realiseren´ (Kairos-document 2009).  Het zijn joodse burgers die van hun wereldwijde volksgenoten vragen de staat Israel te helpen om democratie echt in praktijk te brengen (iedereen gelijke rechten). Het zijn moslim-burgers die aan hun leiders vragen om te zorgen dat eenieder in waardigheid kan samen-leven. Ik heb meerdere mensen horen zeggen: vroeger konden we ook naast elkaar leven, als moslims, christenen en joden in hetzelfde dorp, in dezelfde stad, in dezelfde landstreek. We willen gewoon in vrede onze kinderen groot brengen, net als andere mensen.

Kijken, omdenken, handelen ... Anders economisch handelen, druk uitoefenen,
niet niets-doen dus.

Wie zijn slachtoffer van de bezetting? Wie profiteert van de bezetting?

14 februari 2013

Als ik drie maanden overzie en probeer te zeggen wie de slachtoffers zijn in het conflict Israel-Palestina, dan neig ik te zeggen: iedereen. (Keurig onpartijdig, zoals het EAPPI betaamt.)
Maar er is wel machtsongelijkheid.
Het is overduidelijk dat Israelische settlers in de Westbank op vele mogelijke manieren met geweld Palestijnse bewoners verdrijven van hun grond, verdrijven uit hun huizen en deze onrechtmatig bezetten en vernielen. Israel neemt Palestijns land in, plaatst er huizen, bedrijven en scholen en maakt dat de Arabische cultuur er weggevaagd wordt.
Misschien moet ik niet zeggen Israel doet dit, maar de settlers doen het, want de macht van de georganiseerde settlers schijnt erg groot te zijn in de Israelische politiek. Maar anderzijds is het wel zo dat de settlers door de staat gesubsidieerd worden en ook worden settlements gesteund met geld uit het Joods Nationaal Fonds. En intern in Israel zijn er steeds meer mensen die vanwege de kritische economische situatie mopperen op hun regering dat er zoveel van de staatsbegroting naar de bezetting gaat. Want tegelijkertijd groeit in Israel de werkloosheid en de armoede.

Als ik bv. in Jerusalem op een vrijdagavond kijk naar de joodse bevolking die naar de synagoge snelt, dan valt mij op hoeveel -vooral ook jonge- mensen er armoedig uitzien, bleek en mager. En mijn indruk is dat ze niet blij zijn, noch vrolijk. De kleding die ze dragen, waarmee ze laten zien bij welke religieuze stroming ze horen, is veelal zwart. Voor mannen en voor vrouwen en voor kinderen. 

Als je al die slachtoffers ziet, aan alle kanten, dan vraag ik me af: wie heeft er belang bij deze status-quo? Waarom laat de Israelische regering, iedere opeenvolgende, deze situatie voortbestaan? Waarom hebben vele Palestijnen geen vertrouwen in de Palestijnse Autoriteit, op landelijk nivo en op gouvernementsnivo? We horen lokale burgers zeggen dat er veel geld verdwijnt, door corrupte handen. En we horen van ´deals´ die gesloten zijn en worden tussen mensen op Israelische machtsstoelen en idem Palestijnse.

Het probleem is er niet eenvoudiger op geworden. Maar het wil niet zeggen dat de bezetting dus maar moet voortduren. Als ik al de slachtoffers zie, angst bij Palestijnse dorpsbewoners die dagelijks lastig gevallen worden door brutale ´gewone´ burgers die boven op de berg een illegale nederzetting bevolken en angst in de ogen van Israelische moeders die van extreme rabbi´s te horen krijgen dat ze als uitverkoren volk logischerwijs confrontatie van vijanden moeten verwachten, dan hou ik mijn hart vast.

Waarom is/wordt joods slachtofferschap bij de Israeli ingeprent? Wordt een heel volk zo niet getraumatiseerd?!
Hoe komen de huidige generaties dit ooit weer te boven? Zullen ze wel ooit als buren kunnen samenwonen met Palestijnse moslims en christenen?

Gisteren nog, op weg terug vanuit Yanoun naar Jerusalem, om daar onze opdracht aan het nieuwe team door te geven, stonden we met onze bagage nabij de bushalte. Direct bij de bushalte staan settlers op een Israelische bus te wachten en zeker twintig meter verderop staan Palestijnen te wachten op een (andere, Palestijnse) bus of een ´service´ (een Palestijns collectief taxi-busje). Deze onderscheiding die we hier zien, is door settlers afgedwongen, zo is ons verteld.
Het begint te regenen, de Israelische bus vertrekt, de Palestijnse vrouwen, van wie éen met een baby op de arm, gaan in het bushokje staan, droog. En dan, vanaf de overkant van de weg, uit een controle-wachtpost, komt een Israelische militair, met zijn wapen in de aanslag, naar de bushalte; hij beveelt de vrouwen om het bushokje te verlaten en weer verderop in de regen te gaan staan. Ik voel sterk de neiging om -toch- in dat bushokje te gaan staan. Waar doet me dit aan denken? De VS in de tijd van Martin Luther King -segregatie-, of kennen we er een ander internationaal bekend Nederlands woord voor?
  
Misschien heeft de christen-Palestijn gelijk die bij onze introductie in november zei: boycot ons allemaal. Als de financiële steun die Israel krijgt en de steun die Palestijnen corrumpeert niet gestopt worden, dan duurt het nog lang voor er een oplossing zal zijn die recht doet aan beide volken. Slachtoffers zijn er al, de gevolgen van de boycot zullen niet groter zijn.
Dus, laat de multinationale bedrijven die de settlements steunen zich terugtrekken, in navolging van Unilever bv. en laten we als consumenten in de supermarkt bij onze inkopen van producten uit Israel onderscheid vragen op de labels: product uit Israel, product uit settlements. Dan kunnen we kiezen niet te kopen van de illegale settlements.  En geef Palestijnen kans om hun eigen economische oplossingen te ontwikkelen, in plaats dat ze zich afhankelijk opstellen van buitenlandse hulp.
Ja, het is een Palestijn die dit voorstelt.

(Wat zal ik morgen ns gaan doen, wanneer ik weer thuis ben?)

Zondagse kerkgang

7 februari 2013

Voor onze wekelijkse kerkgang op zondag

hoef ik geen nieuwe blog te maken.
Ik kan hier heel goed verwijzen naar een blog van Anne; ze was hier in het vorige team.

Hieronder kan je haar verhaal lezen: (zij publiceerde het op haar blog bij kerkinactie.nl )

Nablus, of Sichem, is een gezellig drukke stad; na de kerkdienst van 10u00 (tot 11u45) of voor de dienst van 16u00 (tot 18u00) gaan we, vaak samen met de teams van Tulkarem en Jayus, in de suk genieten van de vele kleine winkeltjes in arabische sfeer (kruiden, kippen, kleren, ...).

Goed om hier te zijn.

Naar de kerk in Nablus, maar snel de stad weer uit

(Anne,18 november 2012)

Sinds de spanningen in en rond de Gazastrook houden we de berichtgeving erover nauwgezet bij en het kantoor laat ons regelmatig weten waar we wel en vooral niet moeten zijn. We konden gerust naar de kerk gaan, maar daarna moesten we bijtijds de stad weer uit  om niet verzeild te raken in ongeregeldheden.

Om acht uur haalde Ghassan ons op voor de kerkdienst in Nablus. Hij was al begonnen, de Grieks-Orthodoxe Kerk. Misschien waren we iets te laat vertrokken uit Yanoun, misschien was de dienst tóch vroeger dan 9:00 uur, geen idee. Gelukkig maakt het in het Midden-Oosten niet zoveel uit. Tijd is hier vloeibaar.gr orthod kerk nablus 

Hoewel we voor de tweede keer in deze kerk waren, blijft het een wonderlijke ceremonie waar alleen wij de samenhang niet van zien lijkt het wel, want iedereen gaat keurig op tijd zitten en staan, er is een koor dat zeer ‘out of tune’ hymnes zingt, waar kop noch staart aan zit, maar niettemin humt er af en toe iemand mee. Plotseling herken ik ‘Alleluja’, het wordt een paar keer herhaald en ik val niet op als ik ook meedoe, leuk!

Er zijn een stuk op vijftien kinderen die zich vrijelijk door de kerk heen bewegen. Zes of zeven jongetjes vervullen een rol: ze steken een kaars op een lange kandelaar aan, hebben een gouden crucifix op een hoge houten stok of dragen een icoon. Anders dan in de Rooms Katholieke kerk in Nederland hebben ze niet de outfit van een misdienaar, maar dragen ze gewoon een spijkerbroek en een bloes of trui. Ze lopen in een processie door de kerk, de patriarch heeft de ene keer het boek, een volgende keer de kelk onder een roodgeborduurde doek bij zich. Die keer heeft hij ook een rode vierkante pelerine over zijn kazuifel. Meestentijds is de geestelijke slechts op de rug te zien, doende in de apsis van de kerk.  Voor mij een mysterieuze figuur gehuld in crème- en goudbrokaat. En in rook, want hij schuwt het wierookvat niet, pas bij de tweede keer hoor ik er belletjes bij rinkelen – heeft hij een andere set gepakt? Met onversterkte, welluidende stem begeleidt hij de rituelen.kinderen in de g oth kerk 

De kleine kinderen huppelen vrolijk voor de eerste banken, worden op schoot getrokken door een grotere broer, of gaan languit naast oma liggen. Zorgzaam legt iemand van de familie een dekentje over de peuter heen  – er is op gerekend. Er wordt regelmatig heen en weer gelopen en de mannen die af en toe naar voren komen om kaarsen te vervangen in schalen die gevuld zijn met zand, hebben geen liturgische kledij. Na vijf kwartier min of meer stil zijn gaan de kinderen bij de communie aan kop. Ze krijgen een stukje brood, maar wijn schenkt de voorganger niet. Ook niet aan de volwassenen overigens. Khalas, finished, het einde van de dienst. Iedereen groet ons, elkaar en gaat naar huis.

De E van EAPPI staat voor Ecumenical en wij als team Yanoun hebben geprobeerd dat in praktijk te brengen door gedurende ons verblijf hier vier verschillende kerken te bezoeken. Dat leverde telkens een bijzondere ervaring op! Elke verwachting die ik van een eredienst had, bleek niet te kloppen. Geen Engels in de Anglicaanse kerk of Latijn in de Latin Church, maar overal Arabisch, hoewel sommige priesters of dominees ons in het Engels welkom heetten. De liturgieën waren heel soms vertaald, maar het liedboek niet. Ook niet de paginanummers. De noten, ja die had ik kunnen lezen, maar te laat zag ik dat die van rechts naar links gezongen worden … Geen kerkorgels maar wel een elektronisch instrument, waarop de organiste de melodieën eenstemmig meespeelde. De kerkgangers spraken dikwijls hun waardering uit voor ons bezoek aan hun kerk en nodigden ons uit voor een kopje koffie na afloop. Een enkele keer zelfs thuis, zoals bij Karimeh, een gepensioneerde schooldirectrice, die prima Engels spreekt en zichtbaar genoot van het feit dat ze gastvrouw kon zijn. gr orthod kerk nablus fresco

Of er vandaag in de Grieks-Orthodoxe St. Mary is gesproken over de raketaanvallen over en weer tussen Israël en militante Hamasgroepen hebben we niet kunnen verstaan. Ook niet of er gebeden is voor de slachtoffers die wederzijds gevallen zijn, of voor de leiders van beide groeperingen. Weer terug in de auto reden we langs het checkpoint dat nog bezaaid lag met honderden hulzen van geluidsbommen en traangasgranaten van de protestdemonstratie van de vorige avond. Te oordelen naar het gereedstaande en aankomende militaire materieel, bereidde  het leger zich op een nieuwe confrontatie voor. “Oh my God,” zei Alex zachtjes. Zeg dat wel. Dan maar een soort van gebed in de auto. “Heer, geef wijsheid.”

Enkele positieve belevenissen op rij

5 februari 2013

Allereerst: het was leuk om na zoveel jaren even op bezoek te zijn in de kibbutz in het noorden van Israel, Sde Nehemiah.
Na al de jaren is het nu geen kibbutz meer, het is gewoon een dorp zonder specifieke collectieve samenlevingsvorm. De fabriek is er nog gewoon, de huizen zijn er zoals ze er waren, enkel dat er nu huizen worden bijgebouwd voor mensen die de grond en het huis particulier voor zichzelf kopen en bewonen. De nieuwe bewoners worden geen lid van zoiets als een kibbutz. Men zegt dat deze vorm van samen leven uit de tijd is. De gezamenlijke eetzaal is er nog, maar op vrijdagavond, bv, wordt daar niet meer een gezamenlijke sabbathmaaltijd gehouden.
Ik heb in 1978 als volunteer in de boomgaard geholpen met appels plukken. Een fijne tijd, jonge vrijwilligers van all over the world, ´s morgens vanaf 06h00 appels plukken, na de lunch een korte siësta (in de zomer is het boven de 30, 35 graden), daarna naar het zwembad en ´s avonds gezellig, muziek, film, bar, ... Wat wil een mens nog meer (als-ie jong is?).
Leuke herinneringen, al wandelend. En hartelijke ontvangst door enkele mensen van vroeger. Iemand zei dat ze dacht dat de Wereldraad van Kerken tegen Israel is. Ik heb dat kunnen ontkrachten. Het accompany-programma is kritisch naar alle partijen en zeker niet eenzijdig anti de staat Israel.

In de christelijke moshav NesAmmim (niet ver van Acco) heb ik op een avond voor de daar aanwezige vrijwilligers en gasten een inleiding gegeven over mijn ervaringen tot nu toe in het EAPPI-programma. Men is zeer geïnteresseerd; ik ben daar blij mee. En NesAmmim zelf heeft interessante programma´s rond trialoog tussen joden, christenen en moslims, met en voor mensen in Israel en ook voor gasten uit het buitenland. Zeer boeiend.

Een inspirerende ervaring is: de creativiteit te zien van de Palestijnen, hoe steeds weer diverse groepen nieuwe activiteit bedenken om op geweldloze wijze hun verzet tegen de bezetting vorm te geven. Al enkele keren eerder, op diverse plaatsen in Palestijns gebied, is er volgens zeer goed gecoördineerd plan, bij verrassing een zogenoemd Palestijns settlement, of dorp, gebouwd. Om symbolisch duidelijk te maken hoe Israel settlements bouwt (illegaal volgens internationaal oorlogsrecht) en tegelijkertijd de Palestijnen geen uitbreiding van dorp of stad toestaat -waar het buitengebied area c is verklaard-. Uiteraard bouwen de Palestijnen hun vrolijke, ironische settlement op grond dat in area b ligt, anders heeft Israel onmiddellijke aanleiding voor demolition-order: niet toegestaan, dus onderuit gehaald. Sommige media zijn kort op voorhand van de aktie ingelicht zodat ze er bij kunnen zijn, ook op het volgende moment als Israel toch tot gewelddadige ontruiming overgaat (want ze kunnen dit natuurlijk niet zomaar laten gebeuren, ook al zetten ze zichzelf vervolgens ´voor schut´ met hun excessieve geweld). Deze zaterdag waren we op bezoek in een dorp in de omgeving van Nablus en daar vernamen we van een contactpersoon dat hij net een telefoontje had gehad waarin hem verteld werd dat een derde vrolijke actie, zoals eerder die van Bab AlShams, op dat moment plaatsvond, in het buurdorp Burin. Toen we later gingen informeren, hoorden we dat de actie had plaatsgevonden op terrein van eigenaren in area b die een bouwvergunning hebben voor een huis, maar dat settlers uit de omgeving de feitelijke bouw steeds komen bemoeilijken.
Het alternatieve dorp, Bab AlManatir, Poort van Vrijheid, heeft het een uur uitgehouden, toen kwamen de settlers, van Yitzhar en Bracha,  en het leger om alles te vernielen en mee te nemen. De Palestijnse actievoerders hebben het er voor over dat met deze activiteit de aandacht gevestigd wordt op de bezetting van hun land. 

En dan nog het nieuws over de weg die Yanun verbindt met Nablus, langs Awarta. Zondagmorgen, we waren amper wakker, hoorden we het nieuws dat de weg die 13 jaar gesloten is geweest, na onderhandelingen weer geopend is. Met Ghassan, onze vaste chauffeur en vertaler en toeverlaat, gingen we naar Nablus. Prachtig, rijden op een weg waar we nog niet eerder waren geweest, zo dichtbij ons dorp. Een oude weg met gaten, met vele plekken zonder steen of asfalt; smal, wat we in NL een b-weg noemen, of minder. Met aan beide zijden velden met olijfbomen en groene planten (bijna voorjaar!) voor schapen.  En onderweg kwam een stoet auto´s ons tegemoet. De eerste auto´s waren van de gouverneur van Nablus en zijn gevolg. We stopten, vierden met elkaar dit moment. Enkele media waren ook present; een van ons team werd kort geïnterviewd, we kregen een blikje frisdrank gepresenteerd met een chocolade-biscuit. We waren allemaal enthousiast en blij. Veel mensen uit Awarta waren ook al op de weg, te voet, per auto, in groep; dichtbij Awarta ook met kinderen in wandelwagens. Niet voor niks, de omgeving is echt prachtig, mooie bergruggen, begroeid met allerlei bomen en planten. Wat hebben de mensen dit lange tijd gemist.

De volgende dag passeerden we de weg opnieuw en deze keer werden we tegemoet gereden door een militaire jeep en even verder stonden enkele settlers, met wapen en hond, midden op de weg. Ons enthousiasme was hierdoor wat getemperd. De settlers fotografeerden ons en een van hen vroeg ons waarvandaan wij komen. Hij bedoelde uit welk land, maar ik zei:  van Yanoun. Hij vroeg het nogmaals, maar ik zei weer: van Yanoun. En vroeg hem vervolgens: waarvandaan ben jij? Hij zei: van Israel. Dus ik zei: ah, uit Tel Aviv, of zo? Nee, zei hij, TelAviv is TelAviv, ik ben van Israel, van hier (met zijn vinger naar de grond wijzend; settlement Itamar ligt hier op de bergruggen boven Yanoun). Vervolgens gingen ze weg.
Even verder kwam weer de militaire jeep. Aan de soldaten vroegen we: de settlers die we net zagen, met hun wapen, lijken ons niet zo veilig, kan je hen van de weg wegsturen, want ze storen de vrije doorgang. Als antwoord kregen we: we hebben geen tijd van praten.
En weg waren ze.

Vandaag hadden we als internationals in ons huis in Yanoun de onverwachte eer van een spontaan bezoek van de gouverneur. En de eer van gastvrij onthaal, lunch met brood, olijven, thee, humus, yoghurt, kaas, ... is aan de dorpelingen. Dank heel hartelijk.
Morgen is een nieuwe dag.

Vloeken, ik heb dat gedaan, denk ik, op zondag

22 januari 2013

Vorige week nog werd ik gezegend, door lieve mensen, joods.
En ook de daaropvolgende week heb ik prachtige ontmoetingen gehad.

Met het Jerusalem-team was ik heel vroeg in de morgen bij Qalandia-checkpoint. Net zo beroerde situatie als ik in Bethlehem heb gezien. Vanaf vier uur groeit de lange rij van mensen die naar hun werk willen, in Israel. Zij hebben een permit, maar ja ze zijn allemaal potentieel gevaarlijk. dus is er een vernederend systeem om hen te controleren. Wat zeg je?, vandaag is de humanitarian gate ook open? Hoeveel scheelt dat, als je je bv met een gebroken arm door de smalle metalen poorten moet wurmen? Al wachtend, meer dan anderhalf uur in de rij, vertelt iemand dat hij al meer dan 25 jaar in Israel werkt en dat hij -nog meer sinds de muur- geen andere keus heeft. Derde-klas-inkomen, of nog minder, met lange reistijd, is meer dan niets. En je móet wel wat voor je gezin. In Palestijns gebied worden door de bezetter geen, of bijna geen investeringen toegelaten.  Het komt de nu ook zwakke economie van Israel uiteraard goed uit om goedkope krachten in de buurt te hebben.
Iemand anders vertelde nog dat de poorten de laatste tijd op vrijdag pas vanaf zes uur mondjesmaat opengaan; de dag dat moslims voor gebed naar Jerusalem willen gaan. Het EAPPI-team beschikt over een tel. nr. van een verantwoordelijke (de joodse vrouwen van Machsom Watch, checkpoint-watch hebben dat ook), dus ze kunnen informeren ´of er iets is´. Misschien helpt het?

Op voorstel van Peter Tomson (Brussel) had ik een ontmoeting, een verrassende, met een leraar joodse geschiedenis aan het Hartman Instituut. Ik kende hem niet en hij mij niet, maar Peter legde de link. Hij, Ishay, wilde graag weten wat ik als vrijwilliger in het EAPPI-programma doe (in de omgeving van Yanoun) en welke taken de andere teams hebben. Hij vindt zich zelf op dit moment niet zo actief op politiek terrein; wel is hij actief geweest in een organisatie van dienstweigeraars (Breaking the Silence). Hij vertelde dat hij zich hogelijk beschaamd voelt over wat de achtereenvolgende regeringen van Israel doen wat betreft de bezetting van de Palestijnse gebieden. ´De laatste jaren, waarin de extreemrechtse partijen ook in de regering zitten, worden er steeds openlijker en onbeschaamder, racistische, fascistische, nazistische besluiten genomen. Ja, in Europa komen deze extreme partijen ook op, maar ze zitten nog niet in de regering, zoals hier´.
Ishay zegt dat hij heel erg onder de indruk is van wat EAPPI doet. Hij zou graag een bezoek brengen aan de dorpelingen van Yanoun. Ik ga dit aan onze dorpsburgemeester Rashid voorstellen. 
Wat ons gesprek bij Ishay teweeg heeft gebracht, heeft hij aan Peter laten weten. Peter meldt: Ik vind het leuk om je te vertellen dat hij van het gesprek genoten heeft, een zeer goede indruk heeft van EAPPI en zelfs dat hij het avodat kodesh mamash vindt (hou je vast): “werkelijk heilige dienst”. Hij is niet heel erg orthodox maar wel een zeer groot kenner van de joodse traditie.

Fantastisch is het te weten dat er steeds wel initiatieven van mensen zijn die op creatieve wijze protest laten zien, laten weten, tegen de muur, tegen de inname-plannen van Palestijns gebied door Israel. Bijvoorbeeld, gewoon, maar toch bijzonder, iedere vrijdag een gezamenlijk gebed -op straat- van moslims, met symphatisanten, in de bedreigde wijk Silwan.  En op donderdag kon ik het gebedsmoment van Sabeel meemaken, gewone ´bevrijdingstheologie´; bijbelteksten proberen te verstaan tegen de context waarin je leeft. Heel inspirerend.
Dank aan de deelnemers in de kring, w.o. Naim Ateek.

In  Sheick Jarrah, een wijk in oost-jerusalem, wordt iedere week een stille demonstratie gehouden, van joden en palestijnen samen, tegen de aangekondigde afbraak
Hier is respons van voorbijgangers (vragen, discussie), dus heeft het zin. Het is echter een grote uitdaging om met nieuwe, creatieve, moedige acties te komen (zie bv BabAlShams, een Palestijns´settlement´, of nu ook: Bab Al-Karamah (Gate of Dignity)).
Van dergelijke initiatieven moeten ze het hebben.
Want, ja, ik heb ook gevloekt. Hartgrondig.

We waren eigenlijk op weg naar Nablus, naar de kerk.  En in de ´service´ van Ghassan, vertelden we als team aan elkaar wat er in de Jordan Valley gisteren en eergisteren gebeurd was en waar het team ook naar toe was geweest. In een bedouienen-nederzetting, genaamd Hamamat Al Maleh, was vrijdag alles overhoop gehaald door het leger. Tenten van de gezinnen, tenten van de schapen, alle voer-opslag voor de dieren; alle huisraad op een hoop gegooid ... Jullie moeten hier weg.
Het Internationaal Rode Kruis had daarna nood-tenten gebracht.
We hoorden vervolgens dat de volgende morgen het leger er weer was en alle tenten in beslag heeft genomen. De officier had er mee gedreigd dat als de dorpelingen opnieuw hulp zouden accepteren dat dan de dieren in beslag genomen zouden worden en dat de mannen gearresteerd zouden worden. We hoorden dit onderweg en besloten om direct weer naar deze berooide mensen te gaan. Wat konden we doen?
Er zijn. Op z´n minst. En dan bij wat je ziet verdomde boos worden. Eén grote bende. En de kinderen daar tussen, en de vrouwen, en de mannen met elkaar overleggend, ergens midden tussen de rest-spullen.
Sorry hoor, maar dit roept echt krachttermen op. Zoiets als: God verdoem ... de lui die dit aanrichten ...
Of mag je dit een roep om gerechtigheid noemen? Nee, toch niet.
Jawel, dat zit er wel in, maar de God van gerechtigheid om wraak vragen, klopt niet met Zijn/Haar aard. Dus, nee, de kunst is om creatief te blijven. We hebben aan de mensen ons krachtig meeleven betuigd, we hebben aangeboden om de nacht bij hen door te brengen, maar ze wilden niet ook ons in gevaarlijke situatie zien.

Creatief, moedig, krachtig, gastvrij, ze zijn het in alle omstandigheden. En ze zijn blij met onze steun. En wat wij kunnen doen, is het van de daken schreeuwen. Want boos zijn we ook op de Europese landen en op de US die maar niet krachtiger afstand nemen van de bezettingspolitiek. 
De staat Israel heeft recht van bestaan, zeker, en Israeli mogen ook grond kopen in een buurland en er gaan wonen en er een bestaan opbouwen, uiteraard. Maar dat is iets anders dan de bezetting van Palestijns gebied voortzetten en grond inpikken. Dat is zelfs bij internationaal oorlogsrecht verboden. Alle landen zijn daaraan gehouden. Veiligheid? Uiteraard. Zorg voor goede grensbewaking, op de groene lijn. (En zo kan ik nog wel even doorgaan.)

Gezegend

13 januari 2013

Het aangrijpende moment van deze week was in de synagoge, in Jerusalem, op shabbat, vrijdagavond.

Alle EAPPI-teams waren voor de midterm-orientation vanuit hun placement naar Jerusalem gekomen. We hadden begin van de week bv een ontmoeting met iemand van Efrat-settlement, Bob Lang. Hij was goed voorbereid om een sterk verhaal te vertellen; hij ontving ons in zijn huis; goede ontvangst. Hij vertelde dat in zijn toekomstbeeld van Israel (inclusief Palestijnse gebieden) een plaatje kan passen van -ooit- een Palestijnse minister-president. Democratie moet zo zijn, vindt hij. Wat wil een mens nog meer?
De volgende dag werd ik, samen met mijn Nederlandse compagnon Geert, ontvangen door iemand van het Belgisch consulaat. Deze vertegenwoordiger was zeer geïnteresseerd in het werk van EAPPI, het programma van de Wereldraad van Kerken (in België niet of nauwelijks bekend, omdat de RKkerk er niet bij betrokken is). Enkele vertegenwoordigers hebben mijn uitnodiging aangenomen om naar Yanun op bezoek te komen. Niet gek, toch!
Een zeer betrokken Israelische, joodse, moeder bood ons, inmiddels in Haifa verblijvend -in het gastenverblijf van de Carmelieten-, een insight-informatie-beeld over hoe gemilitariseerd de Israelische samenleving is (geworden). Over hoe haar oudste zoon dienst heeft kunnen weigeren en hoe zij de beweging NewProfile, voor civil-isatie van Israel begonnen is. Bijvoorbeeld: Militairen in het straatbeeld en militairen in reclame-spotjes op tv zijn zo gewoon, daar staat niemand meer bij stil. In het onderwijs wordt het kennelijk heel gewoon gevonden dat schoolklassen op bezoek gaan naar wapenbeurzen. New Profile promoot vormen van onderwijs waarin gezocht wordt naar niet-gewelddadige conflictoplossing.

De sneeuw die in Jerusalem viel, zijn we even ontlopen in Haifa. Toen we weer terugkwamen om naar de Kehilat Yedidya-synagoge te gaan voor de sabbatviering was nog niet alle sneeuw al weer weg; een plezier voor spelende kinderen.
De gemeenschap van de synagoge ontvangt regelmatig gasten op sabbat. Deze keer is dus de eer aan team 46. Mooie extra verrassing is dat gastgezinnen van deze orthodoxe gemeenschap hun sabbatmaaltijd willen delen met ons. In de synagoge is het vrolijkheid alom. Van begin tot eind, een uur lang, is het zingen in lichte melodieën, van gebeden en lezingen uit de TeNaCh. De mensen stralen vreugde uit om woorden van en over God te horen en mee te láten horen. 
Er is hier geen rabbi als vaste voorganger, wel is er iedere keer een voorzanger (bij toerbeurt, mannelijk, ouder dan 12 jaar) en een vrijwilliger (ook bij toerbeurt, man of vrouw) die een korte toespraak houdt.  Onze gastvrouw Rachel vertelt later op de avond dat zij meedoet in een groep vrouwen die bijbelstudies voorbereidt en uitvoert; ze noemt zichzelf feministe.  Ze vertelt ook dat hun kinderen op sabbat altijd komen, maar dat zij het zingen aan tafel na het eerste lied verder aan hun ouders overlaten. Ook seculiere joden, zo verzekert men ons, vieren op een of andere manier sabbat-maaltijd.

Onze gastheer en -vrouw hebben ook nog twee vriendenparen uitgenodigd. Opvallend: ze zijn allen afkomstig uit de VS -vier a vijf jaar geleden-. Ze spreken, ook in de synagoge, Engels met elkaar. Zij willen graag dat het conflict Israel-Palestina snel opgelost wordt; liefst via de zogenoemde twee-staten-oplossing. ´Maar of dat ook lukt, of nog realistisch is, is maar de vraag´, zeggen ze.
Onze gastvrouw werkt in een ziekenhuis in Jerusalem en ze zegt dat zij in haar werk met ook Palestijnse patiënten, wil laten zien dat er ook gewone, aardige, Israelis bestaan. Ze vindt de Palestijnen vervolgens wel ondankbaar ´want we hebben hen nu toch land teruggegeven (door de settlements uit Gaza terug te trekken), waarom komen zij ons dan nu niet tegemoet, met onderhandelingen?´ Waarop ik niet kan nalaten te vragen: maar Israel had het toch niet als kado ontvangen, ze had het toch ingenomen!?

Nog even terug naar de bestuursvoorzitster die ons ontving, Debora Weissman. Zij heet ons als EAPPI-teams van harte welkom in hun synagoge en ze vertelt dat ze als deelneemster in internationale gesprekken van joden en christenen het programma van de Wereldraad van Kerken heel goed kent ´en dat ze ons werk van harte alle zegen toewenst´.
Spontaan ´schoot ik vol´, een schok ging door mijn lijf.

Dank je wel !, namens ...

Wat doe ik hier?

6 januari 2013

 Deze week kreeg ik grote twijfels bij wat we hier betekenen. t Zal wel te maken hebben met dat we halverwege zijn.

Het is heel druk, we gaan van hot naar her, van de militaire rechtbank naar een brutale tussenkomst van settlers (vrouwen) tegen een boer die zijn land ploegt -waarbij de militairen eerst toekijken en vervolgens traangas gooien naar de dorpsbewoners die komen om hun medebewoner te ondersteunen. We gaan naar een dorp waar middenin de nacht een auto in brand is gestoken en waarbij op de muur van het huis aanduidingen in hebreeuws/ivriet zijn achtergelaten die duidelijk maken aan de Palestijnen en aan de Israelische regering dat extreme settlers wraak nemen tegen een gerechtelijke uitspraak. Betreffende uitspraak -waarvan er heel af en toe die een van het gerecht komt- zegt dat een illegale outpost van een settlement ontruimd moet worden. De settlers weigeren dit en zetten met hun ´price-tag´ druk op de regering en nog meer op de Palestijnse bevolking, namelijk dat ze nog meer grond in bezit zullen nemen, dat ze zeker niet terug zullen trekken. (Over de praktijk van price-tag is een goede documentaire hier te vinden: http://www.youtube.com/watch?v=5mdjLF_xAsg )
We gaan naar een dorp waar net nieuw aangeplante olijfbomen weer uitgerukt zijn en gebroken door settlers, in de nacht en vroeg in de morgen. De bomen waren -na een eerdere vernieling- geplant met hulp van Rabbis for Human Rights, vorige week. 

We gaan niet (!) ´s avonds naar een dorp waarvandaan we van een familie het verzoek krijgen om te komen vanwege een settler-brutaliteit, stenen gooien om huizen te beschadigen. Eventueel zouden we kunnen overnachten bij de familie. We melden dit verzoek aan ´the office´ in Jerusalem en even later, nadat zij bij hun contacten ter plaatse geïnformeerd hebben, zeggen ze ons dat we beter niet gaan, vanwege risico van onoverzichtelijk geweld in het donker (militairen die geen onderscheid zullen maken tussen lokale en buitenlandse burgers).  De volgende dag gaat ons team om de situatie ter plaatse op te nemen. Vele beschadigingen zijn te noteren, aan huizen en aan de geest van de mens. Men was ook teleurgesteld dat wij niet protective presence op het moment-zelf konden bieden. Begrijpelijk, wij vonden het zelf ook heel spijtig.

In het dorp Yanun voelen we de settlers dichterbij komen; sluipend, langzaam. We horen een bulldozer bezig, net achter de bergtop, om -waarschijnlijk- de bouw van een volgende grote kippenschuur voor te bereiden, op wat nu nog een outpost is. Itamar-settlement is overigens de grootste leverancier van biologische eieren in heel Israel. We zullen echter in de winkel op de labels niet vermeld zien dat de eieren komen van een farm in de Westbank -die volgens internationaal recht illegaal is-. 
De kleine Yanun-gemeenschap lijkt het gelaten te laten gebeuren; hoewel ... van iedere verandering worden foto´s gemaakt en worden de ondersteunende organisaties op de hoogte gehouden.

Ongeveer op de helft van onze waarnemerstijd heb ik nog twee vrije dagen; ik heb er behoefte aan. Ik neem ze op in Jericho. Je weet wel, de stad die -ooit- door Jozua en zijn stammen veroverd werd terwijl die onneembaar zou zijn. Centraal in de huidige stad is een mooi plein met een fontein in het midden, waar de mensen in de jonge avondkoelte hun dagelijkse ontspanning vinden. Eromheen rijden de vele auto´s hun zeven rondjes, de hele dag door is er drukte van je welste. Aan het plein en aan de uitvalswegen -naar Amman, naar Jerusalem, naar Hebron, naar Nablus- zijn vele bedrijfjes, winkels, restaurantjes te vinden. Toeristisch, jawel daar mag ik in het EAPPI-programma ook oog voor hebben, is Jericho interessant, hoewel de buitenlandse bezoekers tegenwoordig alleen even snel met een bus vanuit Jerusalem komen kijken en weer terug rijden. Binnenlandse, Palestijnse, bezoekers vinden er in deze wintertijd prettige, warmere temperatuur (in de zomer zal het er snikheet zijn).

Twee nogal met elkaar strijdige ontmoetingen had ik hier. Een met een man die zich aan mij presenteerde als ´vriend´ en zei dat voor mij te willen zijn op deze dag en een met een andere man die er gewoon even voor mij was.
De eerste bood aan mij -als bijverdienste- te willen gidsen, o.a. naar de berg van Jezus´ verleiding. Ik nam het aanbod aan, we zouden een bepaald bedrag overeenkomen. Eerst nam hij me mee naar zijn huis, even buiten de stad. Een goed buitenhuis; hij vertelde dat hij ook in Jerusalem een huis/zaak heeft en dat hij in Berlijn is geweest en in Antwerpen, o.a. En en-passent vertelt hij dat hij ook voor de PA werkt, de Palestinian Authority. Hij is een bekende, zo blijkt, de mensen onderweg groeten hem. We drinken thee en hij vertelt dat hij pas grootvader geworden is. Dan vertrekken we naar de kabelbaan die hoog naar de berg van de verleiding leidt. Alvorens een ticket te kopen gaan we een shop binnen; hij heeft daar connecties waardoor hij voor mij een goede prijs kan bedingen. (Waarom had ik het gevoel dat hij behalve vriend voor mij, ook vooral vriend voor zichzelf was -met ook eenzelfde shop-? En waarom had ik het idee, achteraf, dat hij een van de P A ´s zou kunnen zijn over wie we van gewone dorpelingen horen dat ze heel wat van hun politieke vertegenwoordigers niet meer vertrouwen? ´Ze zitten op zetels die hen grote voordelen bieden en die ze niet meer willen opgeven. Maar of ze ons vertegenwoordigen en of ze onze vriend zijn, of zelfs maar zouden kunnen zijn, valt zeer te betwijfelen´.)
En wat was hier de verleiding waarvoor ik bezweken ben?

Goed. Ik wilde nog een kijkje nemen bij de Allenby-brug naar Jordanië. Bleek dat niet te kunnen, volgens de Israelische grens-militairen. Terug naar Jericho dus, maar wel vlug, want er kwam me toch een donkere lucht opzetten! Ergens in de verlatenheid tussen de stad en de Jordaan staande terwijl het hard gaat regenen, is het fantastisch als er een vrachtwagen stopt die me een lift aanbiedt. Hoog in de cabine geklommen met mijn bagage, droog, krijg ik spontaan van de chauffeur te horen dat hij drie van deze trucks heeft en dat hij tevreden is over de hoeveelheid werk die zijn klanten hem gunnen. He, he, gewoon een eenvoudige mens die vertelt dat hij blij is met zijn vrouw en kinderen, dat hij een redelijk goed leven heeft.

Na allerlei twijfels is het vervolgens op deze zondagmorgen in Jerusalem goed om in de kerk te zitten; dat wil zeggen, in het hotel in de lobby zittend, vind ik op internet een link naar een conferentie over christen-zijn in Palestina (Christ at the Checkpoint), met een opname van een programma-onderdeel van sterke jonge vrouwen-kandidaat-dominees. Inspirerend!
Zie: http://vimeo.com/38675537   Palestinian Women in Ministry.

Zo, ik ben er weer bij. Jullie ook, hoop ik.