Vloeken, ik heb dat gedaan, denk ik, op zondag

22 januari 2013

Vorige week nog werd ik gezegend, door lieve mensen, joods.
En ook de daaropvolgende week heb ik prachtige ontmoetingen gehad.

Met het Jerusalem-team was ik heel vroeg in de morgen bij Qalandia-checkpoint. Net zo beroerde situatie als ik in Bethlehem heb gezien. Vanaf vier uur groeit de lange rij van mensen die naar hun werk willen, in Israel. Zij hebben een permit, maar ja ze zijn allemaal potentieel gevaarlijk. dus is er een vernederend systeem om hen te controleren. Wat zeg je?, vandaag is de humanitarian gate ook open? Hoeveel scheelt dat, als je je bv met een gebroken arm door de smalle metalen poorten moet wurmen? Al wachtend, meer dan anderhalf uur in de rij, vertelt iemand dat hij al meer dan 25 jaar in Israel werkt en dat hij -nog meer sinds de muur- geen andere keus heeft. Derde-klas-inkomen, of nog minder, met lange reistijd, is meer dan niets. En je móet wel wat voor je gezin. In Palestijns gebied worden door de bezetter geen, of bijna geen investeringen toegelaten.  Het komt de nu ook zwakke economie van Israel uiteraard goed uit om goedkope krachten in de buurt te hebben.
Iemand anders vertelde nog dat de poorten de laatste tijd op vrijdag pas vanaf zes uur mondjesmaat opengaan; de dag dat moslims voor gebed naar Jerusalem willen gaan. Het EAPPI-team beschikt over een tel. nr. van een verantwoordelijke (de joodse vrouwen van Machsom Watch, checkpoint-watch hebben dat ook), dus ze kunnen informeren ´of er iets is´. Misschien helpt het?

Op voorstel van Peter Tomson (Brussel) had ik een ontmoeting, een verrassende, met een leraar joodse geschiedenis aan het Hartman Instituut. Ik kende hem niet en hij mij niet, maar Peter legde de link. Hij, Ishay, wilde graag weten wat ik als vrijwilliger in het EAPPI-programma doe (in de omgeving van Yanoun) en welke taken de andere teams hebben. Hij vindt zich zelf op dit moment niet zo actief op politiek terrein; wel is hij actief geweest in een organisatie van dienstweigeraars (Breaking the Silence). Hij vertelde dat hij zich hogelijk beschaamd voelt over wat de achtereenvolgende regeringen van Israel doen wat betreft de bezetting van de Palestijnse gebieden. ´De laatste jaren, waarin de extreemrechtse partijen ook in de regering zitten, worden er steeds openlijker en onbeschaamder, racistische, fascistische, nazistische besluiten genomen. Ja, in Europa komen deze extreme partijen ook op, maar ze zitten nog niet in de regering, zoals hier´.
Ishay zegt dat hij heel erg onder de indruk is van wat EAPPI doet. Hij zou graag een bezoek brengen aan de dorpelingen van Yanoun. Ik ga dit aan onze dorpsburgemeester Rashid voorstellen. 
Wat ons gesprek bij Ishay teweeg heeft gebracht, heeft hij aan Peter laten weten. Peter meldt: Ik vind het leuk om je te vertellen dat hij van het gesprek genoten heeft, een zeer goede indruk heeft van EAPPI en zelfs dat hij het avodat kodesh mamash vindt (hou je vast): “werkelijk heilige dienst”. Hij is niet heel erg orthodox maar wel een zeer groot kenner van de joodse traditie.

Fantastisch is het te weten dat er steeds wel initiatieven van mensen zijn die op creatieve wijze protest laten zien, laten weten, tegen de muur, tegen de inname-plannen van Palestijns gebied door Israel. Bijvoorbeeld, gewoon, maar toch bijzonder, iedere vrijdag een gezamenlijk gebed -op straat- van moslims, met symphatisanten, in de bedreigde wijk Silwan.  En op donderdag kon ik het gebedsmoment van Sabeel meemaken, gewone ´bevrijdingstheologie´; bijbelteksten proberen te verstaan tegen de context waarin je leeft. Heel inspirerend.
Dank aan de deelnemers in de kring, w.o. Naim Ateek.

In  Sheick Jarrah, een wijk in oost-jerusalem, wordt iedere week een stille demonstratie gehouden, van joden en palestijnen samen, tegen de aangekondigde afbraak
Hier is respons van voorbijgangers (vragen, discussie), dus heeft het zin. Het is echter een grote uitdaging om met nieuwe, creatieve, moedige acties te komen (zie bv BabAlShams, een Palestijns´settlement´, of nu ook: Bab Al-Karamah (Gate of Dignity)).
Van dergelijke initiatieven moeten ze het hebben.
Want, ja, ik heb ook gevloekt. Hartgrondig.

We waren eigenlijk op weg naar Nablus, naar de kerk.  En in de ´service´ van Ghassan, vertelden we als team aan elkaar wat er in de Jordan Valley gisteren en eergisteren gebeurd was en waar het team ook naar toe was geweest. In een bedouienen-nederzetting, genaamd Hamamat Al Maleh, was vrijdag alles overhoop gehaald door het leger. Tenten van de gezinnen, tenten van de schapen, alle voer-opslag voor de dieren; alle huisraad op een hoop gegooid ... Jullie moeten hier weg.
Het Internationaal Rode Kruis had daarna nood-tenten gebracht.
We hoorden vervolgens dat de volgende morgen het leger er weer was en alle tenten in beslag heeft genomen. De officier had er mee gedreigd dat als de dorpelingen opnieuw hulp zouden accepteren dat dan de dieren in beslag genomen zouden worden en dat de mannen gearresteerd zouden worden. We hoorden dit onderweg en besloten om direct weer naar deze berooide mensen te gaan. Wat konden we doen?
Er zijn. Op z´n minst. En dan bij wat je ziet verdomde boos worden. Eén grote bende. En de kinderen daar tussen, en de vrouwen, en de mannen met elkaar overleggend, ergens midden tussen de rest-spullen.
Sorry hoor, maar dit roept echt krachttermen op. Zoiets als: God verdoem ... de lui die dit aanrichten ...
Of mag je dit een roep om gerechtigheid noemen? Nee, toch niet.
Jawel, dat zit er wel in, maar de God van gerechtigheid om wraak vragen, klopt niet met Zijn/Haar aard. Dus, nee, de kunst is om creatief te blijven. We hebben aan de mensen ons krachtig meeleven betuigd, we hebben aangeboden om de nacht bij hen door te brengen, maar ze wilden niet ook ons in gevaarlijke situatie zien.

Creatief, moedig, krachtig, gastvrij, ze zijn het in alle omstandigheden. En ze zijn blij met onze steun. En wat wij kunnen doen, is het van de daken schreeuwen. Want boos zijn we ook op de Europese landen en op de US die maar niet krachtiger afstand nemen van de bezettingspolitiek. 
De staat Israel heeft recht van bestaan, zeker, en Israeli mogen ook grond kopen in een buurland en er gaan wonen en er een bestaan opbouwen, uiteraard. Maar dat is iets anders dan de bezetting van Palestijns gebied voortzetten en grond inpikken. Dat is zelfs bij internationaal oorlogsrecht verboden. Alle landen zijn daaraan gehouden. Veiligheid? Uiteraard. Zorg voor goede grensbewaking, op de groene lijn. (En zo kan ik nog wel even doorgaan.)

Gezegend

13 januari 2013

Het aangrijpende moment van deze week was in de synagoge, in Jerusalem, op shabbat, vrijdagavond.

Alle EAPPI-teams waren voor de midterm-orientation vanuit hun placement naar Jerusalem gekomen. We hadden begin van de week bv een ontmoeting met iemand van Efrat-settlement, Bob Lang. Hij was goed voorbereid om een sterk verhaal te vertellen; hij ontving ons in zijn huis; goede ontvangst. Hij vertelde dat in zijn toekomstbeeld van Israel (inclusief Palestijnse gebieden) een plaatje kan passen van -ooit- een Palestijnse minister-president. Democratie moet zo zijn, vindt hij. Wat wil een mens nog meer?
De volgende dag werd ik, samen met mijn Nederlandse compagnon Geert, ontvangen door iemand van het Belgisch consulaat. Deze vertegenwoordiger was zeer geïnteresseerd in het werk van EAPPI, het programma van de Wereldraad van Kerken (in België niet of nauwelijks bekend, omdat de RKkerk er niet bij betrokken is). Enkele vertegenwoordigers hebben mijn uitnodiging aangenomen om naar Yanun op bezoek te komen. Niet gek, toch!
Een zeer betrokken Israelische, joodse, moeder bood ons, inmiddels in Haifa verblijvend -in het gastenverblijf van de Carmelieten-, een insight-informatie-beeld over hoe gemilitariseerd de Israelische samenleving is (geworden). Over hoe haar oudste zoon dienst heeft kunnen weigeren en hoe zij de beweging NewProfile, voor civil-isatie van Israel begonnen is. Bijvoorbeeld: Militairen in het straatbeeld en militairen in reclame-spotjes op tv zijn zo gewoon, daar staat niemand meer bij stil. In het onderwijs wordt het kennelijk heel gewoon gevonden dat schoolklassen op bezoek gaan naar wapenbeurzen. New Profile promoot vormen van onderwijs waarin gezocht wordt naar niet-gewelddadige conflictoplossing.

De sneeuw die in Jerusalem viel, zijn we even ontlopen in Haifa. Toen we weer terugkwamen om naar de Kehilat Yedidya-synagoge te gaan voor de sabbatviering was nog niet alle sneeuw al weer weg; een plezier voor spelende kinderen.
De gemeenschap van de synagoge ontvangt regelmatig gasten op sabbat. Deze keer is dus de eer aan team 46. Mooie extra verrassing is dat gastgezinnen van deze orthodoxe gemeenschap hun sabbatmaaltijd willen delen met ons. In de synagoge is het vrolijkheid alom. Van begin tot eind, een uur lang, is het zingen in lichte melodieën, van gebeden en lezingen uit de TeNaCh. De mensen stralen vreugde uit om woorden van en over God te horen en mee te láten horen. 
Er is hier geen rabbi als vaste voorganger, wel is er iedere keer een voorzanger (bij toerbeurt, mannelijk, ouder dan 12 jaar) en een vrijwilliger (ook bij toerbeurt, man of vrouw) die een korte toespraak houdt.  Onze gastvrouw Rachel vertelt later op de avond dat zij meedoet in een groep vrouwen die bijbelstudies voorbereidt en uitvoert; ze noemt zichzelf feministe.  Ze vertelt ook dat hun kinderen op sabbat altijd komen, maar dat zij het zingen aan tafel na het eerste lied verder aan hun ouders overlaten. Ook seculiere joden, zo verzekert men ons, vieren op een of andere manier sabbat-maaltijd.

Onze gastheer en -vrouw hebben ook nog twee vriendenparen uitgenodigd. Opvallend: ze zijn allen afkomstig uit de VS -vier a vijf jaar geleden-. Ze spreken, ook in de synagoge, Engels met elkaar. Zij willen graag dat het conflict Israel-Palestina snel opgelost wordt; liefst via de zogenoemde twee-staten-oplossing. ´Maar of dat ook lukt, of nog realistisch is, is maar de vraag´, zeggen ze.
Onze gastvrouw werkt in een ziekenhuis in Jerusalem en ze zegt dat zij in haar werk met ook Palestijnse patiënten, wil laten zien dat er ook gewone, aardige, Israelis bestaan. Ze vindt de Palestijnen vervolgens wel ondankbaar ´want we hebben hen nu toch land teruggegeven (door de settlements uit Gaza terug te trekken), waarom komen zij ons dan nu niet tegemoet, met onderhandelingen?´ Waarop ik niet kan nalaten te vragen: maar Israel had het toch niet als kado ontvangen, ze had het toch ingenomen!?

Nog even terug naar de bestuursvoorzitster die ons ontving, Debora Weissman. Zij heet ons als EAPPI-teams van harte welkom in hun synagoge en ze vertelt dat ze als deelneemster in internationale gesprekken van joden en christenen het programma van de Wereldraad van Kerken heel goed kent ´en dat ze ons werk van harte alle zegen toewenst´.
Spontaan ´schoot ik vol´, een schok ging door mijn lijf.

Dank je wel !, namens ...

Wat doe ik hier?

6 januari 2013

 Deze week kreeg ik grote twijfels bij wat we hier betekenen. t Zal wel te maken hebben met dat we halverwege zijn.

Het is heel druk, we gaan van hot naar her, van de militaire rechtbank naar een brutale tussenkomst van settlers (vrouwen) tegen een boer die zijn land ploegt -waarbij de militairen eerst toekijken en vervolgens traangas gooien naar de dorpsbewoners die komen om hun medebewoner te ondersteunen. We gaan naar een dorp waar middenin de nacht een auto in brand is gestoken en waarbij op de muur van het huis aanduidingen in hebreeuws/ivriet zijn achtergelaten die duidelijk maken aan de Palestijnen en aan de Israelische regering dat extreme settlers wraak nemen tegen een gerechtelijke uitspraak. Betreffende uitspraak -waarvan er heel af en toe die een van het gerecht komt- zegt dat een illegale outpost van een settlement ontruimd moet worden. De settlers weigeren dit en zetten met hun ´price-tag´ druk op de regering en nog meer op de Palestijnse bevolking, namelijk dat ze nog meer grond in bezit zullen nemen, dat ze zeker niet terug zullen trekken. (Over de praktijk van price-tag is een goede documentaire hier te vinden: http://www.youtube.com/watch?v=5mdjLF_xAsg )
We gaan naar een dorp waar net nieuw aangeplante olijfbomen weer uitgerukt zijn en gebroken door settlers, in de nacht en vroeg in de morgen. De bomen waren -na een eerdere vernieling- geplant met hulp van Rabbis for Human Rights, vorige week. 

We gaan niet (!) ´s avonds naar een dorp waarvandaan we van een familie het verzoek krijgen om te komen vanwege een settler-brutaliteit, stenen gooien om huizen te beschadigen. Eventueel zouden we kunnen overnachten bij de familie. We melden dit verzoek aan ´the office´ in Jerusalem en even later, nadat zij bij hun contacten ter plaatse geïnformeerd hebben, zeggen ze ons dat we beter niet gaan, vanwege risico van onoverzichtelijk geweld in het donker (militairen die geen onderscheid zullen maken tussen lokale en buitenlandse burgers).  De volgende dag gaat ons team om de situatie ter plaatse op te nemen. Vele beschadigingen zijn te noteren, aan huizen en aan de geest van de mens. Men was ook teleurgesteld dat wij niet protective presence op het moment-zelf konden bieden. Begrijpelijk, wij vonden het zelf ook heel spijtig.

In het dorp Yanun voelen we de settlers dichterbij komen; sluipend, langzaam. We horen een bulldozer bezig, net achter de bergtop, om -waarschijnlijk- de bouw van een volgende grote kippenschuur voor te bereiden, op wat nu nog een outpost is. Itamar-settlement is overigens de grootste leverancier van biologische eieren in heel Israel. We zullen echter in de winkel op de labels niet vermeld zien dat de eieren komen van een farm in de Westbank -die volgens internationaal recht illegaal is-. 
De kleine Yanun-gemeenschap lijkt het gelaten te laten gebeuren; hoewel ... van iedere verandering worden foto´s gemaakt en worden de ondersteunende organisaties op de hoogte gehouden.

Ongeveer op de helft van onze waarnemerstijd heb ik nog twee vrije dagen; ik heb er behoefte aan. Ik neem ze op in Jericho. Je weet wel, de stad die -ooit- door Jozua en zijn stammen veroverd werd terwijl die onneembaar zou zijn. Centraal in de huidige stad is een mooi plein met een fontein in het midden, waar de mensen in de jonge avondkoelte hun dagelijkse ontspanning vinden. Eromheen rijden de vele auto´s hun zeven rondjes, de hele dag door is er drukte van je welste. Aan het plein en aan de uitvalswegen -naar Amman, naar Jerusalem, naar Hebron, naar Nablus- zijn vele bedrijfjes, winkels, restaurantjes te vinden. Toeristisch, jawel daar mag ik in het EAPPI-programma ook oog voor hebben, is Jericho interessant, hoewel de buitenlandse bezoekers tegenwoordig alleen even snel met een bus vanuit Jerusalem komen kijken en weer terug rijden. Binnenlandse, Palestijnse, bezoekers vinden er in deze wintertijd prettige, warmere temperatuur (in de zomer zal het er snikheet zijn).

Twee nogal met elkaar strijdige ontmoetingen had ik hier. Een met een man die zich aan mij presenteerde als ´vriend´ en zei dat voor mij te willen zijn op deze dag en een met een andere man die er gewoon even voor mij was.
De eerste bood aan mij -als bijverdienste- te willen gidsen, o.a. naar de berg van Jezus´ verleiding. Ik nam het aanbod aan, we zouden een bepaald bedrag overeenkomen. Eerst nam hij me mee naar zijn huis, even buiten de stad. Een goed buitenhuis; hij vertelde dat hij ook in Jerusalem een huis/zaak heeft en dat hij in Berlijn is geweest en in Antwerpen, o.a. En en-passent vertelt hij dat hij ook voor de PA werkt, de Palestinian Authority. Hij is een bekende, zo blijkt, de mensen onderweg groeten hem. We drinken thee en hij vertelt dat hij pas grootvader geworden is. Dan vertrekken we naar de kabelbaan die hoog naar de berg van de verleiding leidt. Alvorens een ticket te kopen gaan we een shop binnen; hij heeft daar connecties waardoor hij voor mij een goede prijs kan bedingen. (Waarom had ik het gevoel dat hij behalve vriend voor mij, ook vooral vriend voor zichzelf was -met ook eenzelfde shop-? En waarom had ik het idee, achteraf, dat hij een van de P A ´s zou kunnen zijn over wie we van gewone dorpelingen horen dat ze heel wat van hun politieke vertegenwoordigers niet meer vertrouwen? ´Ze zitten op zetels die hen grote voordelen bieden en die ze niet meer willen opgeven. Maar of ze ons vertegenwoordigen en of ze onze vriend zijn, of zelfs maar zouden kunnen zijn, valt zeer te betwijfelen´.)
En wat was hier de verleiding waarvoor ik bezweken ben?

Goed. Ik wilde nog een kijkje nemen bij de Allenby-brug naar Jordanië. Bleek dat niet te kunnen, volgens de Israelische grens-militairen. Terug naar Jericho dus, maar wel vlug, want er kwam me toch een donkere lucht opzetten! Ergens in de verlatenheid tussen de stad en de Jordaan staande terwijl het hard gaat regenen, is het fantastisch als er een vrachtwagen stopt die me een lift aanbiedt. Hoog in de cabine geklommen met mijn bagage, droog, krijg ik spontaan van de chauffeur te horen dat hij drie van deze trucks heeft en dat hij tevreden is over de hoeveelheid werk die zijn klanten hem gunnen. He, he, gewoon een eenvoudige mens die vertelt dat hij blij is met zijn vrouw en kinderen, dat hij een redelijk goed leven heeft.

Na allerlei twijfels is het vervolgens op deze zondagmorgen in Jerusalem goed om in de kerk te zitten; dat wil zeggen, in het hotel in de lobby zittend, vind ik op internet een link naar een conferentie over christen-zijn in Palestina (Christ at the Checkpoint), met een opname van een programma-onderdeel van sterke jonge vrouwen-kandidaat-dominees. Inspirerend!
Zie: http://vimeo.com/38675537   Palestinian Women in Ministry.

Zo, ik ben er weer bij. Jullie ook, hoop ik.

Het gebeurt in Betlehem!

29 december 2012

Vroeg in de morgen van Kerstdag, om 05u30, ... gingen we op weg, van Betlehem naar

Jenin, naar de tweede zitting van de militaire rechtbank tegen zes gearresteerde jongens van het dorp Qaryut. Na afloop hebben we vooral meer vragen omtrent de gang van zaken; bv. de security-gards kunnen gewoon aan de ouders gesprek met hun zoon weigeren; noch de rechter zegt hier iets tegen, noch de advocaat. Maw wie is hier de baas, de rechter of de security?  In de namiddag gingen we nabij Jenin naar een sprankelend initiatief van Palestijnen: het Canaan Fairtrade bedrijf dat o.m. olijfolie produceert en die succesvol exporteert, o. a. naar België en Nederland.

De volgende dag ging ik weer naar Betlehem; voor een driedaags bezoek aan het EAPPI-team daar, om mee te maken wat zij aan dagelijkse taken te vervullen hebben. De volgende morgen, om 03u45, ging ik met het team naar het checkpoint op de weg naar Jerusalem, om te zien hoe de mensen die naar hun werk gaan daar behandeld worden. Om op tijd op hun werk aan te kunnen komen, staan de mensen dus zo vroeg in de rij. De militairen hebben echter veelal de vrijheid, zo lijkt het, om wel of niet alle vijf gates te openen, of met elkaar te babbelen, of een dutje te doen, ... (Ook Israelische vrouwen, MachsomWatch, controleren deze praktijk.)

In de namiddag heeft het team een afspraak met Mohammed O., van de Water & Milieu-Ontwikkeling Organisatie, lid van Friends of the Earth Middle East. Hij brengt ons naar een zo prachtig uitzichtpunt!; over berghellingen met vele kleine olijfboom-terrassen, met beneden een idyllische vallei. Hier dwars doorheen is ´the wall´ gepland. De terrassen hebben een eeuwen oud water-beheer systeem. Dit historische systeem wordt dus bedreigd en de bewoners/bewerkers, producenten van olijfolie, dreigen hun bron van inkomen te verliezen.
En waarom? Omdat ze terroristen zijn, vermeende, potentiële, terroristen -allemaal, die Palestijnen-.
Onze gastheer Mohammed is hier geboren en opgegroeid en nu is het zijn levenswerk om deze plek te behoeden. Via het gerecht proberen ze met alle macht om de muur hier tegen te houden.

OK, volgende dag: Ik heb een afspraak gemaakt met de man die ik in augustus ontmoet heb op de Kerk-en-Milieu-conferentie van ECEN, in Elspeet (NL). Simon is de directeur van het Milieu Educatie Centrum, van de Lutherse kerk hier vlakbij Betlehem. Je moet hier echt komen kijken als je naar Palestina en Israel komt, voor een wandeling, voor vogelspotten, voor een bijzonder hoopvol project.

Vandaag een ´politieke´ dag: wandelend door het oude stadscentrum, door de straatjes met vele kleine winkels, ontkom ik er niet aan om plaats te nemen op een stoel van een winkelier, thee te drinken met hem en zijn oom en te praten over de huidige toestand. Over de toestand van het land, van de omringende Arabische landen, van de bezetting, de internationale steun aan Israel, de economische onbalans tussen rijk en arm. ´Het moet misschien wel eerst nog erger worden voordat de echte (arabische) revolutie uitbreekt´, vreest de oom. ´En Israel zal dan, in de diepste economische crisis -met ook velen in armoede- weten dat ze weldegelijk deel uitmaakt van de Arabische wereld´.

Volg je deze kerst-boodschap? In de namiddag was er de vrijdagse geweldloze demonstratie in al Masara. Ja, tegen de geplande bouw van de muur door dit dorp. Vervolgens, in nog een dorp, een katholiek politiek middaggebed-in-het-openbaar nabij Cremisan. -Waartegen denk je?- En daarna, bij het begin van de avond, terug in Betlehem bij de muur, bij het checkpoint, een gebed-al-wandelend om vergeving van onze zonden. Bij de muur, zoals gezegd.

Ja, het gebeurt in en nabij Betlehem: de blijde boodschap. Wie oren heeft, hore, wie ogen heeft, zie.

Hoop en vrede

21 december 2012

Zo, ik had ns een paar dagen vrij. Vanaf het checkpoint Za´tara in een ´service´ gestapt op weg naar Jerusalem en Betlehem.
Ik voel nu pas hoe het is om geheel zelfstandig, alleen, op pad te zijn. Tot nu toe in groep, in de bus, in de gezamenlijke taxi reizen; tot nu toe in groep beslissen wat we op een dag doen, wat we eten; wie wát doet, etc.
Nu ben ik op mezelf aangewezen. Zoals het was, heel lang geleden, toen ik liftend van Nederland naar Griekenland ging -door Duitsland, Oostenrijk, Joegoslavië- om uiteindelijk naar Israel te vliegen. Een prachtige vrije tocht was dat. Nu, zoveel jaren later, voel ik me weer ´op mijn gemak´, elk moment vrij om te kiezen: ja, dank je wel, ik laat me graag uitnodigen door gastvrije mensen voor een ontmoeting bij een glas thee, gewoon op straat aan de voordeur; een half uur, een uur, maakt niet uit, gewoon een prettig contact.
En in gedachten kwam weer de vraag terug van ook heel lang geleden, van mijn familie en vrienden en dorpsgenoten: Waarom doe je dit, waarom ga je weg, waarom ga je iets doen wat wij ons niet kunnen voorstellen te doen? Je gaat zomaar in een vreemde stad wonen, je gaat zo ver op reis, je gaat risico´s nemen, je gaat ander werk doen, je gaat ...?

En ja, waarom doe ik dit, naar een conflictgebied gaan; ik ben toch geen journalist, ik ben toch geen beroepsmilitair die er voor kiest om uitgezonden te worden, naar Afghanistan, bv? En trouwens, waarom doen díe dat??
Om met verhalen te kunnen terugkomen? En zitten mensen-thuis daar dan op te wachten? Ben ik het die de verhalen zodanig zal kunnen brengen dat de mensen-thuis ze zullen verstaan en nu gevolg zullen geven aan de roep om te zorgen dat de bezetting zal stoppen?

Een antwoord dat ik nu heb op die vraag is de bemoedigende ontmoeting die ik in Bethlehem had met  de ´development director´ van het Arab Educational Institute aldaar. Al vele jaren, tientallen, is hij -komend uit Nederland- in deze bijzondere stad. Hij is getrouwd met een Palestijnse, ze hebben samen twee kinderen, ze leven hun leven nabij de scheidingsmuur tussen Israel en Palestina. In het Sumud-verhalenhuis, vlakbij het graf van Rachel dat aan de andere kant van de muur ligt, bieden ze gelegenheid voor het delen van levensverhalen, van levens die beïnvloed zijn door de muur.
Inmiddels kan iedereen sommige van deze indrukwekkende verhalen lezen. Want ze zijn op de muur bevestigd, naast graffiti, schilderingen, gedichten. Eigenlijk moet je voor alles wat je op de muur wil bevestigen een ´permit´ aanvragen, dus ook voor iedere spijker waarmee je iets wil bevestigen, zo verteld Toine, maar de militairen die vanuit wachttorens alle beweging bij de muur in de gaten houden, hebben toegelaten (o, wonder) dat de borden met de verhalen bevestigd werden.
Nu komen bussen met toeristen hier langs en de mensen stappen langs de muur om de verhalen te lezen. 
Op deze site kan je een impressie vinden: www.aeicenter.org 

Val ik je lastig, als de zoveelste -waar je eigenlijk geen zin in hebt-, met de feiten over dit conflict? Ja, misschien wel. Ik val mezelf ook lastig, merk ik, door hier dingen te doen die ik thuis nog niet gewoon was te doen; en dat levert mij hoop op -door de bovenvermelde ontmoetingen-, maar ook wanhoop. Want naar een militaire rechtbank gaan om daar een farce-zaak mee te maken tegen zes gearresteerde jongens is niet om vrolijk van te worden. Na de arrestaties, midden in de nacht door militairen uit je huis gehaald, zonder opgaaf van reden, en opgesloten worden zonder aanklacht, terwijl je familie niet weet waar je bent heengebracht, heeft een advocaat kunnen achterhalen dat ze in detentie zijn in afwachting van een eerste voorgeleiding.
OK. Bij die eerste voorgeleiding mogen wij als buitenlandse waarnemers deze keer aanwezig zijn. De familie is ons dankbaar dat we er zijn. Zij en wij reizen uren om binnen het betreffende militaire kamp deze voorgeleiding te kunnen meemaken (wel eerst door een checkpoint). Per persoon zijn er vele militaire figuren aanwezig om te zorgen dat dit moment in de rechtsgang naar de regel wordt uitgevoerd; zodat er geen fouten gemeld kunnen worden. Maar de farce is vooral dat er geen aanklacht is, enkel aanwijzing, dat ze stenen gegooid hebben, bij een confrontatie met settlers, of bij een demonstratie -waarbij militairen met traangas en met geluidsbommen geschoten hebben-. In een warrige vertoning beslist de rechter dat de jongens, een voor een, voor nog 8 dagen vast moeten blijven om de aanklager tijd te geven om meer aanwijzingen te verzamelen om een zaak te kunnen formuleren. Als dan een veroordeling volgt (na eerst nog een tweede voorgeleiding volgende week, met weer verlenging van detentie), kan dat gevangenschap van 6 of 7 maanden betekenen (voor het gooien van stenen!). Dus, geen school, geen examen, geen werk,  ...
Ja, moet je ook maar geen stenen gooien! Tegen militaire bezettingsmacht kun je toch niet op.
Ik heb overigens de ogen gezien van de vaders en de moeders; ze mochten heel even, op een afstand, met gewapende militairen ertussen, een woord met hun zoon spreken. Kan je het je voorstellen?!

Komende maandag zal ik in Bethlehem, heel speciaal, de Kerstnachtdienst meemaken. Christus wordt geboren, ik zie er naar uit.

Een bezetting, hoe lang kan die duren?

11 december 2012

Hoe lang kunnen gewone bewoners van het land dat verduren?
Ik heb het zelf niet meegemaakt; ik ben van na de oorlog -en dat wil ik graag zo houden-. En het is nu toch hier dat ik me probeer voor te stellen hoe het was in Nederland en in België, toen Duitsland de bezetter was.
Hoe lang duurt het voordat je als gewoon burger samen met je dorpsgenoten, of met je collega´s, gaat samenzitten om te bezien wat je kan doen tegen de bezetting. Na 5 jaar was de bezetting voorbij, met hulp van buitenaf.
In de Westbank duurt de bezetting nu al 45 jaar. En het is niet alleen dat er militaire controle wordt uitgeoefend door de bezetter -vanwege gevaar door ´het verzet´-, het is ook: vestigen van bezettende burgers in settlements. Bv de burgers van Duffel en van St Katelijne Waver worden verdreven van hun land en van hun dorp, ze zoeken maar verblijf in Mechelen. En vanuit Koekange en Hollandscheveld is er wel in Hoogeveen plaats te maken. Want een nieuwe vestiging wordt vanuit Duitsland opgezet om er een eigen nieuwe stad op te richten.

Probeer het je voor te stellen.
Onrealistisch? Niet eerlijk om het op deze wijze voor te spiegelen?

We waren in het dorp Urif, een dorp waar iedere shabbath wel iets gebeurt, vanuit het settlement van Israeli bovenop de berg. Op hun vrije dag -waarop ze zich vervelen, zo lijkt het- zoeken ze graag een verzetje, tegen de beneden in het dorp wonende Palestijnen. Vanaf de top van de berg begint een drietal settlers, met een wapen in de hand, zich te laten zien aan ´beneden´ door een stukje de berg af te dalen, en dan weer even iets terug naar boven te gaan, totdat ze merken dat de mensen-beneden hen zien, dan gaan ze verder naar beneden. En ook zie je dan dat er militairen in beeld verschijnen. De mensen, vooral jongeren, in het dorp reageren door zich te verzamelen en op enkele plaatsen de berg op te gaan, een stukje. Als de settlers bijna beneden zijn, komen de militairen naar de voorste linie en hopen dat de dorpelingen zodanig uitgedaagd zijn dat die ´iets´ doen waarmee de militairen motief hebben om het dorp in te komen en mogelijk iemand op te pakken. De settlers gaan terug naar boven.

We zagen dit gisteren gebeuren toen we bij onze contactpersoon op bezoek waren. Vanaf het platte dak-terras van zijn huis kan je goed zien wat er gebeurt. Het kat-en-muisspel ging enkele uren voort. Echt belachelijk. Wij als buitenstaanders benoemen het nog als een spel, maar het is dom-serieus, vanwege dat er wapens en dus machtsongelijkheid aanwezig is. Voor de dorpelingen is het frustrerend, uitdagend, beangstigend, met algemeen uitzicht op groei van het settlement en nog meer in het nauw gedreven voelen.
Onze gastheer en -vrouw en hun familie en hun buren en veel dorpelingen kunnen echter nog steeds ook wel lachen, met ons erbij als ´de internationals die protective presence bieden´. 
Deze keer zagen de militairen reden (?) om enkele geluidsbommen en traangasgranaten tussen de jonge dorpelingen te schieten. Dezen trokken zich terug, met wel enkele stenen te gooien. Wellicht doordat we duidelijk zichtbaar aanwezig waren, we konden de jonge soldaten -18, 19 jaar- in de ogen kijken, zo dichtbij, hebben ze geen arrestatie uitgevoerd -deze keer-.
Maar nogmaals, het lijkt een spel uit verveling op de wekelijkse rustdag, dag des Heren (?).
En de militairen waren vast jaloers op ons, want ze konden zien dat wij op dat dak ieder kwartier, of half uur, thee of koffie kregen van de gastvrouw. Gastvrijheid, onder alle omstandigheden.
 
Het  Israelische leger hoort in dit gebied iedereen te beschermen die hier verblijft of woont (volgens internationaal humanitair recht), maar het is duidelijk dat ze steeds de settlers beschermen. (Hier hoef ik echt geen citaat van iemand anders te gebruiken, we zien het gewoon met onze eigen ogen gebeuren.)

We gingen, net als vorige week zondag naar Nablus, om ons ook in de kerken te laten zien. Deze keer de katholieke kerk, met een traditionele liturgie, in het Arabisch, niet in het Latijn.
Daarna op bezoek bij Project Hope, een ngo die ook vanuit Belgie en ook uit meerdere landen vrijwilligers krijgt die willen bijdragen aan bv lessen Engels of Frans, of creatief of sociaal, voor kinderen en jongeren in de dorpen rond Nablus. We hebben kennis gemaakt met Hakim, een boeiende persoonlijkheid; hij is de hoopgevende coördinator. Hij zegt: ´De enige taal die Israel verstaat, is die van kracht (´force´); zij gebruiken gewapende macht. Wij gebruiken vanuit ons project ook force, maar wel geweldloos´. In Brussel is de SCI de partnerorganisatie, in Nederland is dat Kerkinactie.

Naast deze hoopvolle geluiden horen wij als waarnemers om ons heen ook stemmen van mensen, van de ouderen met name, die hun vrees verwoorden dat de jongere generatie de bezetting niet meer kunnen verdragen en andere middelen van verzet zullen  gaan gebruiken.
Ik hoop maar dat er internationale druk zal komen om de bezetting spoedig te beëindigen.

Buren van elkaar?

5 december 2012

Je gaat er bij staan, kijkt er naar, voelt verontwaardiging, schudt je hoofd ... en gaat weer verder met je eigen -ook- moeilijke leven
Hier moest ik (na afloop) aan denken nadat ik gisteren aankwam bij het gezin dat net hun huis vernietigd kreeg door militairen. In gedachten verplaatste ik me toen naar een ver-weg-positie, in België bijvoorbeeld, of in Nederland.
Er zijn heel wat mensen die de gedachte krijgen: waarom gaan ze dan ook hier wonen?
De oorzaak dus bij de slachtoffers-zelf leggend.

Je zal er maar zitten, op een steen, naast de resten van wat net nog je huis was. We zien een vrouw, verslagen, we zien een man, voor zich uit starend. We zien matrassen, een bed, een tv, allerlei huisraad, en enkele behulpzame buren die een en ander met een plastic zeil afdekken. Het gaat regenen over enkele minuten, ieder kwartier een plensbui. Onze chauffeur Ghassan zegt: ze (the army) weten heel goed welke dag ze kiezen om het de mensen moeilijk te maken.

Wat kunnen we doen? Eerst er net zo verslagen bij staan. Verontwaardiging voel ik opkomen. En dan is er wat te doen. Het Internationaal Rode Kruis heeft een tent gebracht; die gaan we opzetten. En al doende horen we wat er gebeurd is. De militairen zijn al weer weg, ze hebben hun taak snel uitgevoerd. Ze kwamen met een bulldozer, hebben met enkele burger-´vrijwilligers´ (die er voor betaald worden) de voornaamste huisraad buiten gezet en vervolgens de kamer en het toilet omver geschoven; gemakkelijk gedaan. En vervolgens moest de constructie die diende om het hooi voor de schapen te beschermen tegen de regen, het ook nog ontgelden. De commander-in-chief had gezegd: ik ben hier het gerecht; op het resultaat van de klacht die nog onder de rechter is, over een aangekondigde huisvernieling, hoef ik niet te wachten.
Kletsnat-wordend van de regen gaan we door met het opzetten van de tent. En dan is er koffie, of thee, gemaakt bij de buren, want gastvrijheid is hoog in het vaandel, onder alle omstandigheden.
Twee internationals van ISM, International Solidarity Movement, komen ook aan, om te helpen. En dan brengt het Rode Kruis nog een tweede tent.
Een paar uur later ... gaan wij naar ons huis in Yanun en blijft het berooide gezin achter, met hun schapen, ´in het veld van Efrata´.

In België en in Nederland worden ook -steeds vaker- gezinnen uit hun huis gezet, omdat ze huurachterstand hebben, bv. Hoewel dat wel heel iets anders is, uiteraard. En wat doen de buren dan? En wat doet de gemeente? Of wat doet de kerk?
Hoofdschudden en weer verder gaan ...?
´Wat kun je anders?´
O, jawel, het kan anders. Mensen zijn niet voor niks ´buren´ van elkaar.